تا کنون چند بار این سوال سنگین،از من پرسیده شده که:«چمران چگونه چمران شد؟»

مردی در اوج استعداد و شکوفایی علمی ، بهترین و بالاترین امکانات مادی را رها می کند و به آغوش خون و آتش می پیوندد. نمادی کم نظیر از همراهی ایمان و دینداری و میهن دوستی با عالی ترین سطح تحصیلات آکادمیک جهان که در هر جایی که بود ــ از قلب آمریکا تا جنوب لبنان ، تا سنگرهای کردستان و خوزستان ــ سرشار از عشق به محبوب بی همتای هستی بود، و در یک کلام به قول سعدی:   رسد آدمی به جایی که بجز خدا نبیند

بخشی از مسیر رسیدن به قله انسانی را خود او چنین می نویسد:

انسان مخلوق عجیبی است؛ از لحظه‏ای که چشم به جهان می‏گشاید، همه دنیا را برای خود می‏خواهد؛ همه آمال و آرزوهایش بر محور «من»، و «خود» دور می‏زند؛ تصور می‏کند که همه دنیا برای رضای خاطر او و تأمین لذات او خلق شده است؛ معیارهای او براساس مصالح و منافع او تغییر یافته و حق و باطل را بر پایه خودخواهی و مصلحت‏طلبی خود توجیه می‏نماید…

در دنیا انسان‏هایی نیز یافت می‏شوند که عمق دیدشان یا دیگران تفاوت دارد، به لذات مادی دنیا راضی نمی‏شوند، به مال و جاه و اولاد علاقه چندانی ندارند، به آروزهای زودگذر دل نمی‏بندند و بطور کلی اسیردنیا نمی‏شوند، ولی در عین حال به «خود» و به «من» علاقمندند.

البته هستند معدود کسانی که از این خودخواهی هم می‏گذرند و آن‏چنان در خدا محو می‏شوند که دیگر «خود» و «من» نمی‏بیند…

در این حالت، آدمی با دنیا وداع می‏کند، از همه‏چیز می‏گذرد، خود را به خدا می‏سپرد و آماده هجرت به دنیای ماورایی می‏شود، از همه خواسته‏ها و آرزوها سبک می‏گردد، گویی در عالم برزخ سیر می‏کند و حالتی خاص و عجیب در او پدید می‏آید که با هیچ‏چیز قابل مقایسه نیست …

در نبرد معروف سوسنگرد، در تاریخ 26/8/59 هنگامی که توسط 50 تانک و صدها کماندوی عراقی محاصره شده بودم، چنین حالتی برای من پیش آمد، که بسیار مقدس و ملکوتی بود…

بخشی از نوشته انسان بازیافته  از کتاب : رقصی چنین میانه میدانم آرزوست  نوشته شهید دکتر چمران             متن کامل